محمود سامانى
125
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
1 . ايلخانان مغول از هجوم مغولان به ايران كه از سال 616 ه . ق شروع شد تا تشكيل حكومت ايلخانى ( 654 - 736 ه . ق ) و حتى تا اواخر قرن هفتم كه حاكمان مغول در ايران ، مسلمان شدند ، حجاز از سياستهاى دولت مماليك مصر ، متأثر بود . اين دولت براى تثبيت جايگاه خود در حجاز تلاشهاى بسيارى كردند . در اين زمان ، مغولان حاضر در ايران هنوز مسلمان نشده بودند ؛ برخى از آنها شَمَنپرست ، برخى بودايى و ديگران ، مسيحى بودند . « 1 » طبيعى بود كه آنان به حج اعتقادى نداشتند و حتى چنگيزخان مغول با اين اعتقاد كه سراسر جهان ، خانه خداست ، مانع حجگزارى مسلمانان در قلمرو خود مىشد . « 2 » بدين ترتيب ، ايرانيان تا زمانى كه مغولان تحت تأثير فرهنگ اسلام و ايران ، مسلمان نشده بودند نتوانستند با حجاز ارتباط قابل توجهى داشته باشند . در موج اول حمله مغولان كه از سال 614 ه . ق آغاز شد ، قسمت عمدهاى از نيمه شرقى ايران به دست مغولان افتاد . از اين زمان تا موج دوم حملات آنان به ايران و جهان اسلام ، بيش از سه دهه ( حدود 34 سال ) به طول انجاميد . در اين مدت ، ارتباط ايران با حجاز قطع بود و حتى از اعزام كاروان حج خبرى نبود ،
--> ( 1 ) . ر . ك : ايلخانان ، ترجمه و تأليف يعقوب آژند ، صص 61 - 69 . ( 2 ) . شجرة الاتراك ، ص 130 . به نقل از : پاياننامه كارشناسى ارشد موسوى مقدم ( حج از سقوط حكومت ايلخانان تا پايان حكومت تيموريان ، ص 27 ) .